Hoe zal de Belgische koopkracht de komende jaren evolueren? Jan Vergote, hoofd Investment Strategy van Belfius, waarschuwde SMA-leden van niet te rekenen op nieuwe gouden tijden.

Einde van de crisis?

Met de crisis van 2008 kreeg de Belgische consumptie een klap, maar het herstel volgde snel, zeker in vergelijking met andere Europese landen. Vergote: “De reden daarvoor? De index, het sociale vangnet, het spaargeld. Of in het economische jargon: de ‘automatische stabilisatoren’”. Probleem opgelost? Vergote gelooft er niet in. Overal waar hij kijkt, ziet hij bedreigingen van de koopkracht: gebrek aan investeringen, geen jobcreatie, besparingen bij de overheid, gebrek aan innovatie, een nulsaldo op de handelsbalans…

Desinvestering

“De consumptie bleef de voorbije jaren hoge toppen scheren. Maar dat kunnen we zeker niet zeggen van de investeringen,” aldus Vergote. De bouw bijvoorbeeld, kende in 2012-2013 een -5% groei in investeringen. Het gebrek aan investeringen is des te pijnlijker, aangezien de basisvoorwaarden ertoe vervuld zijn. “Een bedrijf van goede kwaliteit kan lenen aan 2% voor vijf jaar,” aldus Vergote. “En dankzij de notionele interestaftrek is het reële belastingtarief niet meer dan 25%.” Waar zit dan het probleem? Bij de te lage marges… “De mediaan van winstpercentage bij grote bedrijven is 5,5% — en we komen van 9%. Dat is gewoon niet goed genoeg. Een multinational heeft de keuze uit de hele wereld om in te investeren. Resultaat: ze trekken weg. Ford, Catterpilar, Duferco, Arcelor Mittal… moet ik doorgaan?”

Probleem: loonlasten

De automatische stabilisatoren zijn “een godsgeschenk voor de retail” maar de medaille heeft een keerzijde: de hoge loonlasten om het systeem betaalbaar te houden. “Probleem is niet de netto lonen, want daarin zitten we in het midden van het peloton. Het zijn de loonlasten die ons internationaal nekken.” Vraag is dan: hoe de loonlasten drukken én de index en sociale zekerheid behouden? Dit is het vraagstuk van de kwadratuur van de cirkel… Een hoopgevende vaststelling is voor Vergote dat het aantal starters structureel hoger ligt dan het aantal falingen, zodat het aantal bedrijven blijft stijgen. Misschien komt de oplossing uit deze hoek.

Arbeidsmarkt trappelt ter plaatse

Vergote; “Ik zeg het altijd lapidair: een werkloze méér, is een consument minder.” Tot vandaag is de werkloosheid, naar internationale normen, laag in België: zo’n 8,5 à 9%. Maar er zit veel te weinig beweging in. Zo was er in 2012-2013 nul jobcreatie, in Brussel is quasi de helft van de werklozen (45,8%) dat al minstens twee jaar en 90% van de Belgische bedrijven verklaart van geen aanwervingsplannen te hebben. “Zo gaan we naar een toestand waarbij er twee gepensioneerden zullen zijn voor één actieve. Waar zijn we eigenlijk mee bezig?

Overheidsbezuinigingen, gebrek aan innovatie, nulsaldo van de betalingsbalans

De overheid is ijverig aan het besparen; Di Rupo was er al mee begonnen, en de Zweedse coalitie zet die lijn door. Dat is ook nodig (we moeten naar een schuld van 60% van het BNP, en zitten nu nog aan 105%), maar de overheid snijdt in de eerste plaats in personeel, dus in koopkracht… Volgende punt: gebrek aan innovatie. Agfa Gevaert, bijvoorbeeld, besteedt in zijn site in Mortsel meer aan prepensioen dan aan R&D en investeert dus niet in de toekomt maar in het verleden… En dan is er tenslotte de betalingsbalans: “Wij zijn een transformatieland. We voeren in, doen een kleine wijziging en voeren weer uit. Maar helaas: het saldo is ongeveer nul. Zoals Luc Coene zegt: we zijn een zeer gevaarlijk spel aan het spelen. We gooien onze welvaart te grabbel.”

Lichtpunten

Gelukkig zijn er ook een aantal lichtpunten. De daling van de energieprijzen, analyseert Vergote, is structureel. “Er is de laatste jaren mondiaal fors geïnvesteerd in energiewinning, met als doel de Chinese markt te dienen. Die groeit minder sterk dan verwacht, en en nu worden al die mijnen operationeel. Met dalende prijzen tot gevolg. En elke euro die niet naar gas en olie gaat, kan anders worden besteed…” Ook toerisme doet het goed: het wordt niet altijd ernstig genomen als economische sector, maar het is wel “een zeer grote, zeer welkome bron van inkomsten.” Tenslotte heeft België nog altijd sterke structurele troeven in handen: de productiviteit is nog steeds de 17e wereldwijd, het onderwijs is kwaliteitsvol, qua logistiek staat het land op de tweede plaats in Europa (dankzij de Antwerpse haven, maar ook dankzij de pakjesdiensten en hun software-oplossingen door firma’s als IBM)… En tenslotte: per hoofd gerekend is Vlaanderen de 4e grootste exportateur ter wereld: medicamenten, diamanten, medische apparatuur…

Conclusie: go east!

Het mag niettemin duidelijk zijn dat het land volgens Vergote niet op het punt staat van te boomen. Gelukkig is de wereld groter dan België alleen… ”Hier hebben we het over 1%; in China is de jaarlijkse groei van het BBP 7,4%;”. Vergote nuanceerde de berichten over de stokkende groei in emerging countries “Dat is een normale evolutie. De groei blijft wel degelijk daar te vinden, terwijl we hier aan het plafond zitten. Voor retailers die in dit land opereren, geldt: als je geen echte niche hebt, die gewild is bij de klant, dan vrees ik dat je omzet de komende jaren ter plaatse zal trappelen.” De andere optie is de wijde wereld opzoeken: “Een bedrijf dat niet internationaal groeit, zal snijden in zijn toekomstige winsten”.Macro-economie, tenslotte, kan complex zijn, maar ook heel simpel: “Ik zeg altijd, als elke Chinees één koekje zou eten van Destrooper, dan zijn we allemaal rijk!”

Volgende keer

Opnieuw een topspreker, dit keer uit de UK: James Lovell (European Retail Lead, Smarter Commerce Solutions, IBM). Het onderwerp: hoe kunnen wij, als salesmanagers, met mobiele technologie big data transformeren in info die we direct kunnen gebruiken? De twee meest legendarische informatica-bedrijven ooit (Apple en IBM) hebben net een globaal partnership gesloten om in deze een revolutie te ontketen… Lovell legt het allemaal uit, ook aan de hand van case-studies (M&S, Homebase) (Donderdag 20 november 2014, Salons de Romree Grimbergen, 15.00)