Oudjaar is nabij, tijd dus voor uitgebreid tafelen en voor jaaroverzichten. SMA besloot beide te combineren. Het verzoek aan Kanaal-Z ankervrouw Véronique Goossens was eenvoudig: breng ons de essentie van de knapste gesprekken van 2013, met captains of industry, maar ook met starters, kmo’s… “Als je wil eindigen in grandeur, moet je een grande dame uitnodigen,” zo introduceerde Thierry Coeman op galante wijze de gastspreekster.

“Vlaamse Zuckerberg” produceert in eigen land

De grande dame bleek geen tragédienne. Ze opende weliswaar in een somber register met een citaat van André Duval (ex-DuvalGuillaume, thans aan het hoofd van durfkapitaal-fonds DuvalUnion): “Ondernemingen hebben het gevoel dat ze in een bad zitten waarvan de stop is uitgetrokken”. Maar vervolgens ging ze een uur lang resoluut op zoek naar hoopvolle tekenen. Neem nu Davy Kestens. De “Vlaamse Zuckerberg” slaagde er dit jaar in om met zijn Sparkcentral 4,5 miljoen dollar op te halen. (Eén van de investeerders was overigens ene André Duval…) Daarmee zit hij bij de grote jongens, lees: de 10 procent (!) starters die hun eerste jaar in Sillicon Valley overleven. Zijn klanten (met daarbij kleppers als Delta Airlines) worden op sociale media continu ondergesneeuwd door vrachten vragen en klachten. Sparkcentral levert de gespecialiseerde software om daarin zijn weg te vinden – die het overigens hier ter plekke in België ontwikkelt. Dat bleek goedkoper, zo verklaarde de jonge entrepreneur aan een verbaasde Goossens: “België als lageloonland: dat kan dus ook.”

Digitaal: meer dan ooit het nieuwe normaal

Voor Goossens is het duidelijk: digitaal is ook in 2013 nog “het nieuwe normaal”, naar de titel van het bekende boek van Peter Hinssen. Stephane Vermeiren van Rabobank (marketeer van het jaar 2013) trekt dat in twijfel, en investeert weer meer in klassieke media. Maar, zegt Goossens, het verdienmodel van de klassieke media zal hoe dan ook blijven krimpen. Ook de vrees van sommigen dat gebruikers de sociale media de rug zullen toekeren, omwille van ergernis om adverteerdersgedrag en bekommernis om privacy, acht ze voorbarig. Ze haalt opnieuw André Duval aan, die meent dat we evalueren naar een ownership-model van persoonlijke gegevens op het net. Met andere woorden: gebruikers zullen kunnen beslissen of ze deze willen verkopen, aan wie, en aan welke prijs. “Moeilijk voor te stellen in een tijd waarin Edward Snowden de man van het jaar is,” aldus Goossens, “maar dat is wat hij denkt.” In elk geval: “E-marketing is helemaal niet op zijn retour: het is een hele wereld die we nog moeten ontdekken.”

Medailles en hun keerzijde

Goossens ging de harde realiteit niet uit de weg: in 2013 was er een recordaantal faillissementen en in 2014 worden er niet minder verwacht. Grete Remen van nichevoedingproducent Damhert beklaagde er zich bij haar over dat kmo’s de “proletariërs van dit land” zijn, die worden “uitgeperst als een citroen”. En de marges van vóór 2008 komen niet terug, daarvan is ze overtuigd. Maar ze put inspiratie uit de wijze waarop sommigen door de kracht van hun karakter de moeilijke omstandigheden weten om te buigen. Bij Tailormade Logistics in Gent liepen de marges zodanig terug dat topvrouw Evelien Putman overging tot ontslagen — maar ook zichzelf omschoolde tot vrachtwagenchauffeur en zo door terreinkennis (en de goodwill van het personeel) het bedrijf er opnieuw bovenop kreeg. En er zijn niet alleen verhalen van persoonlijke moed en visie om zich aan op te trekken. Ook de macro-economische vooruitzichten voor 2014 zijn gunstig: “Het consumentenvertrouwen groeit, de besparingsdrift verzacht.” Onlangs nog hoorde Goossens van BASF-topman Wouter De Geest dat in de chemische industrie (de basis van de Belgische economie) de bodem is bereikt en dat BASF weer grotere volumes verzet. En slimme jonge ondernemers slagen er zelfs in om productie terug te halen uit China. Zoals Mario Fleurinck, die met zijn 3D-printbedrijf Melotte tandprothesen, heupen, auto-onderdelen en onderdelen voor de kernindustrie produceert met minder grondstoffen, een acht keer lagere voetafdruk en minder energie. Maar die medaille heeft ook een keerzijde, zegt Goossens: “Ik heb daar rondgelopen, en heb er maar weinig mensen gezien. Het procédé is zeer arbeidsarm…”

De schoonheid van surrealisme

En dan nog een lichtpuntje. De Vlaamse overheid is intussen doordrongen van de onmisbaarheid van de industrie: “Een dienstensector zonder industrie, dat is een illusie.” Het “Nieuw Industrieel Beleid” neemt weliswaar zijn tijd (eerst werd een witboek opgesteld met vijftig aanbevelingen, dan werd een Industrieraad ingesteld om die aanbevelingen te bestuderen) maar de voorzitter van de Industrieraad, Wouter De Geest, ziet het alvast de goede richting uitgaan. Al vreest Goossens dat we vóór de verkiezingen nog maar weinig doortastende actie mogen verwachten. Ze laat er het hoofd niet bij hangen, en sluit af met een kwinkslag van Mario Fleurinck: “Welk land is er beter om in te ondernemen dan België? Een surrealistisch land zijn we zeker. Maar uit surrealisme zijn al mooie dingen voortgekomen!”

Als we één uitspraak zouden mogen kiezen om de boodschap samen te vatten die Véronique Goossens de S.M.A.-leden op het hart wilde drukken, dan is het deze: “Ik weiger om cynisch te worden!”